Huis van de democratie (3)

Huis van de democratie en Groindwetpad

door Leo Klinkers (29 juni 2008)

De hernieuwde belangstelling voor de Grondwet heeft ook de idee van een Grondwetpad opgeleverd. Omdat het inhoudelijk nauw verwant is met de creatie van een Huis voor de democratie en de rechtsstaat plaats ik het onder dit thema. Hierna volgt de tekst waarmee de instelling van dat Grondwetpad wordt bepleit en wie dat initiatief heeft genomen.

HET NEDERLANDSE GRONDWETPAD

Een aantal Nederlandse bestuurders/ambtenaren maakten tijdens een studiereis in 2004 kennis met de Freedom Trail: een rode lijn dwars door de stad die historische punten aandoet. Een bijbehorende beschrijving geeft aan wandelaars informatie over de plaatsen die betreden worden. Boston is belangrijk omdat de Boston Tea-party (1773) beschouwd wordt als één van de gebeurtenissen die leidden tot de opstand tegen en later de onafhankelijkheid van Amerika ten opzichte van het koloniale Engeland. Deze ervaring inspireerde hen tot het voorstel om een Nederlands Grondwetpad te ontwikkelen*: 

Toelichting
1. Het Nederlands Grondwetpad is een lange afstandswandelroute langs historische, tastbare/ zichtbare plekken die van doen hebben met onze constitutionele geschiedenis (zie bijlage voor voorbeelden). Ongetwijfeld zal het zwaartepunt van constitutioneel interessante plaatsen zich in Den Haag bevinden. Het is wenselijk om in àlle provincies de mogelijkheid van (een deel van) het Grondwetpad te onderzoeken (zie voorbeelden in de bijlage). Daarmee krijgt de nationale eenheid een scherper profiel. Bovendien bereiken we met combinatie lange en korte wandelroutes nog meer publiek.
2. Het doel van het Nederlandse Grondwetpad is: bijdragen aan kennisverbreding of –verdieping van inwoners en toeristen over de onstaansgeschiedenis van het Nederlandse constitutionele bestel, van onze democratie m.a.w. door het aanbieden van een gedocumenteerde wandelroute langs nog bestaande plekken en gebouwen, die een rol hebben gespeeld in onze constitutionele geschiedenis De wandelaar heeft zo de mogelijkheid zichzelf te verrijken in kennis en emoties**.
3. Voor het markeren van een wandelroute is het belangrijkste dat de route beschreven en gemarkeerd wordt. Het is nuttig om hiervoor een samenwerking met bijvoorbeeld de Stichting Lange Afstand Wandelpaden (LAW) te onderzoeken, zodat het Grondwetpad als een specifiek pad binnen een bestaande soort kan worden herkend en benut. Ook het benutten van de vrijwilligersstructuur van de Stichting LAW voor de uiteindelijke vormgeving van dit initiatief biedt veel kansen. Andere mogelijke partners zijn: VVV (zeker stad/ streeksonderdelen), Fort van de democratie Utrecht en/of de NS (NSwandeling of Eropuit.nl***)
4. Met de geformuleerde doelstelling vormt het Grondwetpad één van de activiteiten, gericht op versterking van burgerschap en kennis van onze staatkundige geschiedenis, die goed ingepast zou kunnen worden in andere hedendaagse projecten op dat vlak, zoals het project Versterking Grondwet (debattrein), het Huis van de Democratie (educatieprogramma) en het Handvest Burgerschap. (historisch besef)
5. Voorstel zou zijn dit idee te toetsen op aantrekkelijkheid. Daarna kan met een relatief overzichtelijk bedrag (max €100.000,00) voor historisch-constitutioneel advies (inzake de op te nemen locaties en de te produceren toelichtingen) en voor de routebeschrijving start van het project plaatsvinden.

* In Bonn, Duistland bestaat iets vergelijkbaars: Der Weg der Demokratie.
**Zie voor het succes van zo’n methode –zij het schriftelijk-: de 4-delige geschiedenis-serie Plaatsen van herinnering (red. J.T.M. Bank e.a, Bert Bakker, 2005.), waarin aan de hand van plaatsen en gebouwen de bijbehorende geschiedenis in beeld wordt gebracht
*** Eropuit.nl is een initiatief van NS in samenwerking met Respons. De wandeltochten worden speciaal ontwikkeld voor NS door Stichting Wandelplatform-LAW.!!!!!

Bijlage
Suggesties voor op te nemen locaties/routes in het Grondwetpad:
1. Academiegebouw Utrecht, 1579, Unie van Utrecht
2. Delft, Prinsenhof, Willem van Oranje vermoord 1584
3. Breukelen, Gunterstein, woonplaats Oldenbarnevelt
4. Den Haag, Binnenhof, Oldenbarnevelt onthoofd
5. Loevestein, 1621, Hugo de Groot ontsnapt
6. Gevangenpoort Den Haag, 1672, gebr. De Witt vermoord
7. Paleis Het Loo, Apeldoorn
8. Overijssel, activiteiten patriot Joan Derk v d Capellen
9. Goejanverwellesluit, 1787, aanhouding prinses Wilhelmina
10. Binnenhof, eerste Grondwet 1798
11. Strand Scheveningen, 1813, aankomst Willem I
12. Brussel, paleis Willem I 1815-1839
13. Brussel, park Kleine Zavel, beelden onthoofde Egmont en Van Hoorn
14. Paleis Soestdijk, Baarn (indicatie waarom?)
15. Het Plein Den Haag, 1848, democratische Grondwet
16. 1853 Utrecht, Paushuize, aanbieding petitie (Aprilbeweging, val 1e kabinet Thorbecke)
17. Den Haag, Kuyperhuis (kabinet Kuyper 1901-1905)
18. Den Haag, Malieveld, 1918, revolutiepoging Troelstra
19. Hilversum, 2002 moord op Fortuyn (Mediapark Hilversum)
Als het gaat om aanvullingen voor Den Haag ….:
- de artikel 1 bank
- de kloosterkerk (staatsgreep van Maurits, vrijheid van godsdienst)
- Oude Molstraat oud katholieke schuilkerk- zo geweldig was het niet met onze godsdienstvrijheid.
- Oude Raadhuis aan de Groenmarkt-positie decentraal bestuur
- Paleis Lange Voorhout. Emma als regentes
- Korte Vijverberg: kabinet van de koningin. Was ooit woonhuis van Groen van Prinsterer
- Gevangenpoort. moord op de gebroeders de Wit
- Paleis Noordeinde en standbeeld Wilhelmina
- het Johan de Witthuis
- het gebouw van de Hoge Raad
- het gebouw van de raad van State
- het gebouw van de SER
- het gebouw van de onderwijsraad ( Nassaukade) artikel 23
- het gebouw van de Algemene Rekenkamer.
(allemaal instanties die in de Grondwet worden genoemd)
 
Etc.etc.
 
Bijlage
De initiatiefnemers van het Nederlandse Grondwetpad
- Herman Sietsma
- Ton van der Wiel
- Corina Kroezen
- Daphne de Groot
- Leo Klinkers
- Martin van Haeften
- Marilka van Zevenbergen
- Marion van Griethuizen