Huis van de democratie (2)

Huis van de democratiei en rechtsstaat

door Leo Klinkers (24 mei 2008)

Zoals u wellicht opmerkt is de titel veranderd. Wat ik in februari 2008 op de site zette onder de titel Huis van de democratie heet nu Huis van de democratie en rechtsstaat. Dat komt door de brief die de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mede namens de minister-president en de minister van Justitie, op 15 mei 2008 aan de Tweede Kamer stuurde. Dit is de lang verwachte reactie van het kabinet op het - door het parlement, de gemeente Den Haag en de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling sterk ondersteunde - burgerinitiatief om tot de oprichting van een dergelijk Huis te komen. Zie Huis van de democratie (1) voor de achtergronden daarvan.
De kabinetsreactie bevat enkele belangrijke aandachtspunten:

1. Het initiatief vanuit de samenleving om tot een Huis van de democratie te komen wordt door het kabinet sterk gekoppeld aan zijn welbekende opvattingen over burgerschap en over de rechten en plichten die daaraan zijn verbonden. Wat dat betreft is het kabinet consistent. Terzijde merk ik op dat dit een van de speerpunten was van het eindrapport van de Nationale Conventie.

2. Het kabinet vindt het van groot belang dat breed in de samenleving kennis over democratie én de rechtsstaat aanwezig is. Om die reden is het onderwerp uitgebreid met de woorden 'en rechtsstaat'. Het gaat dus om meer dan alleen het conceptuele kader van de democratie.

3. Het overdragen van kennis en vaardigheden (informatie en educatie) en het versterken van draagvlak (houding) bij de bevolking, en vooral bij de jongeren, voor de kernwaarden van de democratische rechtsstaat en de werking van de instituties van die rechtsstaat, vormen het centrale doel.

4. Tot dat doel gaat het kabinet een kabinetsbreed actieprogramma democratie en rechtsstaat ontwikkelen waarvan de feitelijke oprichting van het Huis van de democratie en rechtsstaat één onderdeel is.

5. Dat Huis is vervolgens de locatie voor een programma waarin de volgende thema's aan de orde komen: staatsburgerschap, rechtsgelijkheid, kiesrecht, burgerrechten (petitierecht, godsdienstvrijheid, vrije meningsuiting, privacy), de rechtsstaat, scheiding der machten, de werking van de representatieve democratie, positie andere overheidsinstellingen, positie ambtenaren, openbaarheid, publieke controle en publieke verantwoording, rol van media, politici en burgers, burgerinitiatieven, actief burgerschap, burgerparticipatie,vrijwilligerswerk, niet-democratische systemen. Voorwaar, een ambitieus programma.

6. Het Huis zal worden gevestigd op een locatie dicht bij het Binnenhof. Waarschijnlijk hoek Spui/Kalvermarkt, ongeveer honderd meter van het parlement.

7. Het kabinet geeft het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP) dat op de achtergrond het burgerinitiatief tot de oprichting van het Huis heeft gesteund en begeleid, subsidie om dat werk voor te zetten. Het IPP heeft inmiddels een gedetailleerd overzicht ontworpen van het mogelijke programma dat het Huis gaat aanbieden. Daarnaast verzoekt het kabinet het Forum voor democratische ontwikkeling om zich ten volle te richten op de ontwikkeling van het Huis, om daarna in dat Huis op te gaan.

8. Met de start van online-activiteiten en een voorlopige huisvesting, kan eind 2008 een programma aanvangen voor 25.000 scholieren per jaar.

9. Het kabinet is van mening dat een onafhankelijke organisatie (stichting) de verantwoordelijkheid voor het Huis moet dragen en zal zich alleen inspannen om dit allemaal financieel mogelijk te maken. Onder meer om naast het verstrekken van subsidie voor de feitelijke oprichting per jaar 3,5 miljoen euro ter beschikking te stellen om de zaak draaiende te houden. Daarnaast moet het Huis eigen middelen verwerven en verder subsidie ontvangen van bijvoorbeeld de gemeente Den Haag.

Zie verder ook Huis van de democratie (3).