Een punt van ernstige zorg

De werkwijze van de Tweede Kamer is een punt van ernstige zorg
(door Leo Klinkers)


Vanaf begin jaren zeventig van de vorige eeuw volg ik de ontwikkeling van de werkwijze van de Tweede Kamer. De lijst van publicaties bevat enkele beschouwingen daarover. Naast artikelen in vakbladen heb ik mijn visie op die werkwijze in extenso beschreven in een tweetal geschriften:
. in het boek Beleid begint bij de samenleving (Lemma 2002);
. in Parlement en regering: rijp voor een nieuwe politieke levenscyclus?, mijn voorstudie ten behoeve van het rapport van de Nationale Conventie van oktober 2006, onder de titel Hart voor de publieke zaak.
Beide documenten beschrijven hoe in een proces van langzame aftakeling de Tweede Kamer - sinds medio jaren zeventig - steeds meer met de rug naar de samenleving is gaan staan, en met het gezicht naar de regering. In dat proces begon de Kamer mee te besturen met de regering en erodeerden zijn controlerende en volksvertegenwoordigende taken.

De Kamer is zich overigens bewust van deze problematiek en is begonnen aan een proces, geïnstigeerd door de zogeheten motie Schinkelshoek, om zich te beraden op cultuur en structuur van zijn functioneren. Daarin speelt een nieuwe visie op het Reglement van Orde van de Tweede Kamer ook een belangrijke rol. De motie Schinkelshoek heeft geleid tot het instellen van een Stuurgroep Zelfreflectie. Na een jaar studie op de complexe materie van het functioneren van de Tweede Kamer heeft deze stuurgroep in maart 2009 het rapport Vertrouwen en Zelfvertrouwen gepubliceerd. Op 25 maart 2009 was dat rapport onderwerp van een openbare conferentie in de Oude Kamer van het parlement. Om de gemoederen voor die conferentie alvast op te warmen heb ik samen met Frank Ankersmit, collega in de Nationale Conventie, een artikel geschreven Red het parlement dat op 21 maart 2009 is gepubliceerd in Trouw.