Grote Foutenboek

Scheiding van beleid en uitvoering

Het Grote Foutenboek geeft een opsomming van 'halsmisdrijven' in het openbaar bestuur. Het aanbrengen van een scheiding tussen beleid en uitvoering is er daar een van. Als er iets is wat ik graag met terugwerkende kracht geheel en al ongedaan zou willen maken, is het dat wel. Degene die in de jaren tachtig op dat idee is gekomen, verdient bepaald geen standbeeld. Integendeel, die mag wat mij betreft alsnog aan de schandpaal worden genageld.

Met het scheiden van beleid en uitvoering is een hek van de dam geraakt dat vele jaren later mede verantwoordelijk is geworden voor rampen zoals in Enschede en Volendam. In zo'n twintig jaar tijd zijn de uitvoerders van beleid, en in hun kielzog de handhavers van regels, naar de periferie van het openbaar bestuur verbannen.

Hun kennis, hun ervaring, hun gevoelens, hun waarheid werden gaandeweg door arrogante beleidsmakers tot een te negeren materie bestempeld: 'Uitvoerders moeten niet zeuren maar uitvoeren, en handhavers moeten vooral niet in nieuwjaarstoespraken politiek en beleid hekelen maar meer blauw de straat opsturen.'

De verbinding tussen beleid-regulering-uitvoering-handhaving-organisatie in het zogeheten Ketenmodel is verdwenen. Een ambtenaar die zijn vak verstaat moet moeiteloos tussen die vijf elementen kunnen schakelen. Dat impliceert een totale afwezigheid van die scheiding tussen beleid en uitvoering en in plaats daarvan een zeer hechte samenwerking. Alle beleid hoort bij de uitvoering en de handhaving te beginnen. Negeert u dat, dan creëert u bakken vol ellende in de samenleving.