KPPC Wie is KPPC? Onze motivatie

Onze motivatie

Als gemeenteambtenaar hebben we 'het vak' geleerd, als wetenschapper dat vak diepgaand bestudeerd om het vervolgens als bestuurskundig adviseur uit te oefenen. In het contact met burgers, ambtenaren, bestuurders en volksvertegenwoordigers is langzaam het inzicht gegroeid wat het betekent om te werken in de context van het algemeen belang.

Dat heeft geleid tot een motivatie met een drietal uitgesproken onderdelen, waarmee KPPC de bestuurskundige advisering en het bestuurskundige onderwijs verricht.

  • Motivatie 1: de politiek die zoveel kapot maakt
  • Motivatie 2: veranderingsprocessen die zoveel instabiliteit veroorzaken
  • Motivatie 3: de deontologie van beleidsadviseurs
  •  

Motivatie 1: de politiek die zoveel kapot maakt

Pontes_en_BastosIn de loop van mijn carrière ben ik het politieke ambt gaan zien als het belangrijkste ambt ter wereld (en het ambtelijke ambt als het moeilijkste). Tegelijkertijd heb ik ervaren dat 'de politiek' de belangrijkste veroorzaker is van de belangrijkste maatschappelijke problemen. Het lied Velha Chica, door Dulce Pontes (Portugal) en Waldemar Bastos (Angola) gezongen, vertolkt dat op een indringende manier. Klik hier voor het zien en beluisteren van dit lied op youtube. Hieronder treft u de Portugese tekst aan en tevens een vrije vertaling in het Nederlands.
"Antigamente a velha Chica
vendia cola e gengibre
e lá pela tarde ela lavava a roupa
do patrão importante;
e nós os miúdos lá da escola
perguntávamos à vovo Chica
qual era a razão daquela pobreza,
daquela nosso sofrimento.
Xé menino, não fala politica,
não fala politica, não fala politica.
Mas a velha Chica embrulhada nos pensamentos,
ela sabia, mas não dizia a razão daquele sofrimento.
Xé menino, não fala politica,
não fala politica.

Oude Chica (afkorting voor Francisca)
"Er was eens een oude vrouw Chica
die cola en gember verkocht
en 's middags de kleren waste
van een belangrijke persoon;
en wij, de kinderen op school,
plachten oude Chica te vragen
naar de oorzaak van haar armoede
en van ons lijden.
Kleine jongen, praat niet over politiek,
praat niet over politiek, praat niet over politiek.

 

 

E o tempo passou e a velha Chica, só mais velha ficou.
Ela somente fez uma kubata com teto de zinco, com teto de zinco.
Xé menino, não fala politica, não fala politica, não fala politica.
Maar oude Chica, in gedachten verzonken,
wist wel, maar wilde ons niet de oorzaak van dat lijden vertellen.
Kleine jongen, praat niet over politiek,
praat niet over politiek, praat niet over politiek.

Mas quem vê agora
o rosto daquela senhora, daquela senhora,
só vê as rugas do sofrimento, do sofrimento, do sofrimento!
E ela agora só diz:
Xé menino, quando eu morrer, quero ver Angola viver em paz!
Xé menino, quando eu morrer, quero ver Angola e o Mundo viver em paz!"

 

 

 

De tijd verstreek en oude Chica werd nog ouder.
Ze bouwde een hutje met een zinken dak, met een zinken dak.
Kleine jongen, praat niet over politiek,
praat niet over politiek, praat niet over politiek.
Iedereen die nu het gezicht van de oude vrouw ziet
ziet alleen de lijnen van lijden, van lijden!
Nu zegt ze alleen nog maar:
Kleine jongen, als ik sterf wil ik Angola zien leven in vrede.
Kleine jongen, als ik sterf wil ik Angola en de wereld zien in vrede."

Motivatie 2: veranderingsprocessen die zoveel instabiliteit veroorzaken

De 'methode Klinkers' is een instrument om overheden op een veilige manier door veranderingsprocessen te loodsen. Wanneer een organisatie voor de opgave staat om grenzen te verleggen, te vernieuwen, een ongewenste status quo te converteren in een gewenste met nieuwe punten op de horizon, ontstaat er altijd een instabiele periode. Die organisatie is dan vatbaar voor kwalijke invloeden. Dit is op heldere wijze onder woorden gebracht door Gramsci in het volgende citaat:

 

GramsciThe old is dying and the new cannot be born. In this interregnum there arises a great diversity of morbid symptoms.
Gramsci (1891-1937) 

 
Gramsci kwam tot deze uitspraak toen hij zag hoe na het echec van de Weimar republiek Europa in de greep van het fascisme van Hitler en Mussolini kwam, met een lange periode van onzekerheid, geweld en onmenselijkheid tot gevolg.
 
Voor elk veranderingsproces, groot of klein, geldt dat bestaande waarden met hun zekerheden verdwijnen, terwijl nieuwe waarden met nieuwe zekerheden nog geen wortel hebben geschoten, en dat in de tussenperiode een vanzelfsprekende onzekerheid de organisatie labiel maakt. Men ziet dat bijvoorbeeld bij het zogeheten kantelen van departementen, of bij het uitplaatsen of verzelfstandigen van departementale taken en diensten. Maar ook bij processen die het zoeken naar een nieuwe economy of scale tot doel hebben, met fusies en grootschaliger organiseren. Niet zelden bevinden dergelijke organisaties en processen zich enige tijd in een overgangssituatie die hen kwetsbaar maakt voor zaken waarover men achteraf het hoofd schudt.Het is vanuit deze tweede motivatie dat ik jarenlang heb gesleuteld aan de methode, om het onvermijdelijke morbide aspect dat in elk veranderingsproces in eniger mate optreedt, te voorkomen. 
 

Motivatie 3: de deontologie van beleidsadviseurs

Hoewel Leo al eind jaren zeventig vanuit zijn werk aan de universiteit van Utrecht betrokken was bij extern advieswerk op basis van de 'methode Klinkers' is hij pas in 1983 als zelfstandig bestuurskundig adviseur begonnen. Leo heeft stap voor stap geleerd hoe dat vak in elkaar zit. Beter gezegd: langs welke waarden en normen het beroep van extern adviseur moet worden uitgeoefend.
 
Velen denken dat een 'extern adviseur' alleen maar adviezen geeft. In werkelijkheid is dat meestal iemand die problemen oplost voor een opdrachtgever. In de marge daarvan kunnen mondelinge of schriftelijke adviezen een rol spelen.
 
In de loop der jaren ontdekte Leo 'do's and dont's', dingen die je als adviseur niet moet doen, of juist wel. Dus sterk normatief. We noemen het een deontologie voor beleidsaviseurs. Dat woord gebruikt men in Vlaanderen om uit te drukken dat een gedragscode voor professionals een eigenstandig waarden- en normencomplex inhoudt.

Als Leo daarover sprak tijdens seminars kreeg hij als reactie vaak de opmerking: 'Dat is dus de Wet van Klinkers'. Dat begrip is een zodanig eigen leven gaan leiden dat we de wet maar zijn gaan vastleggen.