Openbare dienst Nederland Herinrichting bestuursdienst Nota Vernieuwing Rijksdienst 3 - Een verslag

Nota Vernieuwing Rijksdienst 3 - Een verslag

door Koert Vrijhof* (01-12-2007)

Overleg met minister Ter Horst over de Nota Vernieuwing Rijksdienst op 22 en 29-11-2007
Afgebroken wegens tijdgebrek tijdens beantwoording door minister op 22-11 in 1e termijn.

Kamer in 1e termijn (voorzitter Leerdam):

Schinkelshoek (CDA)
• Algemene conclusie: Rijksdienst wel kleiner, maar beter?
• Wenst meer dan platte bezuiniging, concentratie overheid op hoofdtaken.
• CDA in hoofdlijnen positief, want
O inkrimping beleidskernen
O DG Bedrijfsvoering
O eerherstel uitvoering
O erkenning ambt. professionaliteit
O geen gedwongen ontslagen.
• Zijn er achterdeurtjes? Wat is het eindresultaat in 2011?
• Mist aandacht voor de kwaliteit, in ogen van burger moet minstens 7 worden gehaald.
• Risico kaasschaaf: wat gaat er af, wat zijn de kerntaken? Dit in 2008 laten zien.
• Pleidooi voor centralisatie bedrijfsvoering, naar Brits voorbeeld, beginnen met ICT, Auditdienst, P&O, communicatie.
• Herontwerp infrastructuur: ”grondfout”geen oog voor meedenkend vermogen.
• Decentralisatie: welke taken gaan naar lagere overheden?
• Succesfactor: cultuuromslag: ontkokering, ontbureaucratisering.
• Pleit voor slagvaardig actieprogramma met een niet tradtionele werkwijze, benoem 10 ontkokerde projecten, geef ambtenaar bepaald thema mee bijv. via projectteams.
• Ambtelijke toppen kleiner en platter (…niet verstaan) beloning navenant.
• Uitvoering programma’s structureel samen met bedrijven, lagere overheden.
• Ambtenaren minder vergaderen.
• Halfjaarlijkse rapportage aan Kamer bij Voor- en Najaarsnota.

Brinkman (PVV)
• Integraliteit en departementale samenwerking schiet tekort.
• Welk departement is vernatwoordelijk voor deze operatie?
• Vraagtekens bij aanpak van omvang (volume).
• Zorg over aandeel decentrale overheden.
• Speciale aandacht voor integriteit, verontrusetende cijfers uit enquête onder ambtenaren.
• Rijk is mammoettanker die speedboat moet worden.

Van Raak (SP)
• Welke taken dient het Rijk uit te voeren?
• Hoeveel hebben externe adviseurs gekost, 2006 laat vermindering zien, is positief.
• Geen gedwongen ontslagen: is dat zeker?
• 1 rijkslogo: wat gaat dat kosten?
• Mist inbreng ambtenaren zelf, refereert aan PM-artikel van 1 (?) november jl.
• Niet bezuinigen op toezicht!
• Wie voert regie op uitvoering nota?
• Veel kantorenleegstand ook in Den Haag, waarom zoveel bouwplannen?

V.d. Burg (VVD)
• Waardering: doelstellingen zijn prima, ambitieus programma, gaat uit van vertrouwen ipv wantrouwen
• Wanneer realisatie van doelstellingen nota?
• Welke taken ziet dit kabinet voor de overheid?
• Wat te doen om te ontkokeren?
• Vraagtekens bij decentralisatie, bijv. Drank- en horecawet.
• Beloning van bedrijven (…niet verstaan), geld voor innovaties (idem)
• Kunnen taken van het publieke domein naar het private domein, voorbeeld CWI -> uitzendbureaus?
• ‘Kwaliteit’ meer uitwerken.
• Hoe verhoging van arbeidsproductiviteit?
• Controle op gemaakte afspraken via periodiek informeren door minister.

Pechtold (D66)
• Prijst nota als ‘liberaal werkje’, kabinet neemt daarmee afstand van zero-risk samenleving
• Constateert dat bureaucratie optreedt als gevolg van keuzes Kamer.
• Hoe gaat minister resultaat van nota meten, komt er een 0-meting? Ref. aan par. 126 van nota.
• Onderbouwing efficiencyslag van 5% in 4 jaar?
• Waarom staffel 1/8, 1/8, ¼, ½?
• Welke positieve punten uit Programma Andere Overheid zijn meegenomen?
• Pleit voor herziening ontslagrecht ambtenaren: normalisatie/hramonisatie en refereert daarbij aan het CDA-verkiezingsprogramma.

Heijnen (PvdA)
• Eens met vele hiervoor geuite meningen, daarom geen herhaling daarvan.
• Meer aandacht voor internationalisering, ICT, externe gerichtheid.
• Doorpakken via meer bevoegdheid DG Bedrijfsvoering.
• Waarom n iet direct naar één Auditdienst, Personeelsadministratie; RGD opnemen in DG Bedrijfsvoering, idem Domeinen: nu veel overlappende expertise.
• Pleit voor een 2e nota-Bekker met versterkt elan: verantwoordelijkheid centraal beleggen bij minister van BZK.
• Politiek ook aan zet: Kamercommissie-Schinkelshoek.

Anker (CU)
• Eens met uitgangspunt: beter snoeien dan schaven.
• Voorstellen in vroeg stadium testen op uitvoerbaarheid.
• Centrale vraag: wat voor overheid willen we? Hij: klantgericht, resultaatgericht.
• Via beloningssystematiek het personeel motiveren om te bewegen.
• Waar ligt de coördinatie van deze operatie?
• Kleinere departementen presteren beter, zie AZ.
• Vraag naar termijnen, finale beoordeling, wie bepaalt of plannen afdoende zijn?
• Decentralisatie naar lagere overheden betekent toename niveau ambteanren aldaar.
• Aandacht voor positie externen.

Minister in 1e termijn (samengevat).

• I.h.a. dank voor steun; vergelijking liever van mammoettanker naar fregat: kleiner maar beter.
• (interventie over cijfers van de nota)
• Beter wil zeggen minstens een 7. Geen kaasschaaf. Erkenning verschil tussen beleid en uitvoering, en tussen departementen onderling.
• Keuze voor prioritaire taken volgt uit de coalitieakkord en begroting. Voorbeeld van welke taak dan niet: geen bestuurlijke vernieuwing.
• Decentralisatie wordt onderzocht door 2 taakgerichte commissies.
• Afbouw controletoren (refereert hierbij aan de ‘Alcoholbrief’)
• Ook minder: beleid, decentralisatie Voedsel- en warenautoriteit, minder convenanten centrale sturing politie.

(Voortzetting  27-11-2007 voorzitter Vermeij):

• Cultuurverandering: ja, m.n. tegengaan verkokering, bijv. herziening stelsel adviesraden, toename intedepartementale projecten/programma’s, meer aandacht voor de uitvoering (samenwerking CWI en UWV bijv.), samenwerking van inspecties (Rijnmond is good practice voor eenduidig/geïntegreerd toezicht; synergie mogelijk bij bouwtoezicht). Dit jaar nog voorstel van de Inspectieraad voor vermindering van toezicht. Bundeling van concernbrede processen, bijv. DG bedrijfsvoering, verkleining ambtelijke toppen.
• Eens met uitwisseling topambtenaren rijk en andere overheden + experiment uitwisseling topambtenaren en bedrijven.
• Afname vergaderingen OK, maar lastig te realiseren, want cultuurverandering.
• Voortgangsrapportage: halfjaarlijks kwalitatief, jaarlijks kwantitatief.
• Geen kaasschaaf, want op beleid wordt veel meer bezuinigd dan op uitvoering èn ook per departement verschillend, dus op z’n minst een flexibele kaasschaaf. Vervallen taken mogen  externen en consultants niet opvullen. 0-meting (Pechtold) hiervoor hanteren. Inzet externen bij projecten is echter niet te volgen. Soms is frisse blik van buiten nodig, kan ook van nieuwe medewerkers komen. Interbestuurlijke lasten zeker 25% minder. Bij opstelling wetgeving ook uitvoerders betrekken. Uitvoerbaarheidstoets moet een permanent proces worden. Administratieve lasten ook lager voor bedrijven en burgers, daarvoor veel aandacht in ministerraad. Formulieren in begrijpelijke taal.
• Welke taken afstoten: uitsluitsel geven de ministeriële begrotingen. 10 grootste knelpunten oplossen. Zie commissie-Actal.
• Er komt een nota beheersing inkoop (samen met EZ).
• Gedwongen ontslagen: ondervindt steun in de rug van de vakbonden, want zij zijn ook voorstander van meer flexibiliteit. Naar schatting lukt het voor 3000 medewerkers niet direct om ander werk te vinden. Inspanningsverplichting, geen garantie. Na interventie van Van Raak: “Geen semantiek, medewerkers zéér helpen om een andere plek te vinden.” Van werk- naar-werk garantie gaat uit van non-ontslag. In reactie op CU: interessant om beloning te koppelen aan brede flexibele inzet. Bezint zich op stimulering vergroting flexibiliteit. Met SP eens dat zowel brede inzet als specifieke deskundigheid vereist is.
• Kosten één logo moeilijk in te schatten. Is er zeker in 2011.
• Pechtold: websites Rijk als paddestoelen. Minister: terecht signaal: meer stroomlijnen.
• Steun van ambtenaren: bij SG’s onverminderd groot. PRO reageert positief, mits zorgvuldige uitvoering. Begrijpelijk dat de werkvloer aanmerkelijk minder enthousiast is. Vernieuwingsmoeheid: wennen aan permanente verandering/reorganisaties.
• Minder inspecties door uit te gaan van vertrouwen i.p.v. wantrouwen, winst te behalen uit samenwerking zonder kwaliteitsafname: beter, slimmer, efficiënter. Voorbeeld beter: alcoholcontrole naar gemeenten m.b.v. pilots.
• Kleiner Rijk in 2011 gerealiseerd. Denkt nog na over informatie aan Kamer over kerntaken. Wens van Kamerleden (Heijnen, Pechtold) op versnelling (2/8 i.p.v. 1/8): hoopt dat er departementen zijn die dit eerder doen, zijn daar vrij in.
• 5% efficiencybezuiniging is ervaringsgegeven, lukt altijd, maar wel taakstellend opleggen.
• In voorstellen opbrengst Project Andere Overheid terug te vinden.
• Regie vernieuwing heeft minister van BZK. Hoopt dat BZK zelfde centrale rol krijgt t.a.v. personeel als FIN t.a.v. geld. BZK logischer dan AZ als regisserend departement. Bekker rapporteert aan BZK, daarna aan MP en beide vice-MP’s, daarna aan kabinet. BZK-DG bedrijfsvoering (Organisatie en Bedrijfsvoering Rijksdienst) krijgt doorzetttingsmacht.  
• Te veel bouwplannen: Justitie en BZK echt te oud, zal kritisch kijken naar capaciteit.
• Invulling 500 miljoen flankerend beleid: minder dan de helft aan sociaal beleid, meer dan de helft innovatief beleid (vooral ICT) – in maart 2008 bekend.
• Hoe nieuwe groei te voorkomen? Begroting als instrument hanteren, zowel t.a.v. geld als personeel. Uitbreiding ambtelijke capaciteit alleen via ministerraad. 
• Indicatoren voor succes:
O 12.000 mensen minder
O rapportcijfer Rijk 7
O afname lasten 25%
O afname overhead
• Ontslagrecht ambtenaren: motie Koser Kaya nog uit te voeren, nu verandering ontslagrecht particuliere sector is uitgesteld, geldt dit ook hiervoor. Minister hecht zeer aan ambtelijke status, maar gaat modernisering niet uit de weg. Afgesproken dat Kamer vóór zomer 2008 hierover brief krijgt. 

Enkele andere punten Kamer in 2e termijn.
• Schinkelshoek (CDA): cultuuromslag dè kritische succesvoorwaarde, ontbureaucratisering, ontkokering. Bijv. één e-mailadres, plattere organisatie.
• Heijnen (PvdA): 2e nota-Bekker: “De overheid van de toekomst”: beschrijft permanente verandering. Minister: eens; komst nota nog onbekend.
• Pechtold (D66): decentralisatie naar lagere overheden: geen waterbed-effect (op de ene plaats minder betekent op een andere plaats meer), geld mee. Minister mee eens.
________________________________________
*Koert Vrijhof is AbvaKabo-medewerker Vernieuwing Rijk.